පසුගිය මාර්තු මාසයේදී මන්නාරම දිස්ත්රික්කයේ නිකුත් කරන ලද වැලි කැණීම් බලපත්ර වහාම තාවකාලිකව අත්හිටුවීමට සහ එම බලපත්ර නිකුත් කිරීමේදී සිදු වූ බව කියන දැවැන්ත අක්රමිකතා විමර්ශනය සඳහා අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (C.I.D.) වෙත යොමු කිරීමට පියවර ගන්නා බව උතුරු පළාත් ගරු ආණ්ඩුකාරතුමා එන්. වේදනායගන් මහතා ප්රකාශ කළේය.
මන්නාරම දිස්ත්රික්කයේ වැලි සැපයුම නියාමනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් දිස්ත්රික් මට්ටමින් විශේෂ රැස්වීමක් අද (2026.04.18) සෙනසුරාදා උදෑසන දිස්ත්රික් ලේකම් කාර්යාල ශ්රවණාගාරයේදී දිස්ත්රික් ලේකම් කේ. කනකේෂ්වරන් මහතාගේ ප්රධානත්වයෙන් පැවැත්විණි.
මෙම සාකච්ඡාවට උතුරු පළාත් ගරු ආණ්ඩුකාරතුමා එන්. වේතනායගන් මහතා, සමුපකාර නියෝජ්ය අමාත්ය සහ දිස්ත්රික් සම්බන්ධීකරණ කමිටුවේ සභාපති. ගරු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී උපාලි සමරසිංහ, වන්නි කලාපයේ නියෝජ්ය පොලිස්පති එම්. ජගතීස්වරන් සහ තවත් බොහෝ ඉහළ පෙළේ රජයේ නිලධාරීන්.
*සම්බන්ධීකරණය නොමැතිකම ප්රධාන ගැටළුවයි – දිස්ත්රික් ලේකම්*
පිළිගැනීමේ කතාවේදී දිස්ත්රික් ලේකම්වරයා පැවසුවේ මන්නාරම දිස්ත්රික්කයේ වැලි කැණීම සහ බෙදා හැරීමට අදාළ රජයේ දෙපාර්තමේන්තු අතර නිසි සම්බන්ධීකරණයක් නොමැතිකම ප්රධාන ගැටළුවක් බවට පත්ව ඇති බවයි. නිකුත් කර ඇති සමහර බලපත්ර සම්බන්ධයෙන් ද සැකයන් පවතී. වැලි කැණීම් සිදු කර ඇති ප්රදේශ දැඩි පාරිසරික හානියකට මුහුණ දී සිටී. අද සාකච්ඡාව මේවාට තිත තැබීම අරමුණු කර ගත යුතු බව ඔහු ප්රකාශ කළේය.
*වැලි මාෆියාවන් පිළිබඳව සැලකිලිමත් වන නිලධාරීන් සහ නියෝජ්ය ආණ්ඩුකාරවරයා*
මෙයින් පසුව, ගරු ආණ්ඩුකාරතුමා පැවසුවේ, මම දිස්ත්රික් ලේකම්වරයා ලෙස සිටි කාලයේ සිටම, වැලි ඇතුළු ඛනිජ නිස්සාරණය සහ බෙදා හැරීම නියාමනය කිරීම සඳහා දිස්ත්රික් මට්ටමේ කමිටුවක අවශ්යතාවය මම නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කර ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත්, එවකට සමහර දේශපාලනඥයන්ගේ පසුබිමක් සමඟ ක්රියාත්මක වූ සමහර රජයේ ආයතන මේ සඳහා සහයෝගය දැක්වීම ප්රතික්ෂේප කළහ. මම ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස වැඩ භාරගත් දා සිට, වැලි බෙදා හැරීමට අදාළ ගැටළු සමීපව නිරීක්ෂණය කරමින් සිටිමි.
වැලි මාෆියාවන් මෙහි ඉතා කෲර ලෙස ක්රියාත්මක වේ. වැලි මිල තීරණය කරන්නේ කණ්ඩායම් කිහිපයක් පමණි. සමහර නිලධාරීන් ද ඔවුන්ට සම්පූර්ණ සහයෝගය ලබා දෙයි. රජයේ ඉඩම්වල කැණීම් කරන වැලි සාධාරණ මිලකට ජනතාවට ලබා දීම කමක් නැත; නමුත් වැලි ටිපර් ලෝඩ් එකක් විකිණීමෙන් ඔවුන් රුපියල් ලක්ෂයක පමණ ලාභයක් ලබයි. කැණීම් සහ බෙදා හැරීම සඳහා බලපත්ර ඒකාධිකාරී කරන්නේ නිශ්චිත කණ්ඩායමක් පමණි. සමහර නිලධාරීන් ද ඒවා ලබා දීමට කැමතියි. මෙම නරක පුරුද්ද රජයට මූල්යමය පාඩුවක් සිදු කරයි.
මම භූ විද්යා සමීක්ෂණ ප්රධානියා සහ පතල් කැණීම් කාර්යාංශයේ ප්රධානියා අමතා විශේෂ සාකච්ඡාවක් පැවැත්වූයේ ජනතාවට සාධාරණ මිලකට වැලි ලබා ගත හැකි බව සහතික කිරීමේ උදාර අරමුණෙනි. එම රැස්වීමේ තීරණවලට අනුකූලව මෙම දිස්ත්රික් මට්ටමේ රැස්වීම අද පැවැත්වේ. දිස්ත්රික් ලේකම්වරයාගේ ප්රධානත්වයෙන් පැවැත්වෙන මෙම රැස්වීමේදී වැලි සැපයුම සහ වැලි මිල තීරණය කළ යුතු බවට ආණ්ඩුකාර ලේකම් කාර්යාලයේදී ගත් තීරණය ක්රියාත්මක කිරීමට සියලුම දෙපාර්තමේන්තු කොන්දේසි විරහිතව සහයෝගයෙන් කටයුතු කළ යුතු බව ඔහු පැවසීය.
*මේක ව්යාපාරයක් නෙවෙයි, මාෆියාවක් – නියෝජ්ය අමාත්ය *
තව දුරටත් අදහස් දැක්වූ නියෝජ්ය අමාත්ය උපාලි සමරසිංහ මහතා පැවසුවේ මෙහි සිදුවන්නේ සාමාන්ය වැලි ව්යාපාරයක් නොවන බවයි. එය සැලසුම් සහගත වැලි මාෆියාවක්. මෙම වැලි මාෆියාවන් පිටුපස සිටින්නේ කවුද සහ ඔවුන්ට සහාය දක්වන්නේ කවුද යන්න මම පසුගිය වසර එකහමාරක කාලය තුළ ක්රියාකාරීව නිරීක්ෂණය කරමින් සිටිමි. ඔවුන් අඩුම තරමින් දැන්වත් මෙය අත්හැරිය යුතුයි; එසේ නොවුවහොත්, අපි එය ස්ථිරවම නවත්වන්නෙමු. අපි මේ කාරණය නිවැරදි කිරීමට උත්සාහ කරනවා. මෙහි සිටින සියලුම දෙපාර්තමේන්තු මේ සඳහා පූර්ණ සහයෝගය ලබා දිය යුතුයි. ඔවුන් සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීම ප්රතික්ෂේප කරන්නේ නම්, ගරු ජනාධිපතිතුමා සමඟ සහයෝගයෙන් අමාත්ය මට්ටමින් ගත යුතු ඉතා දැඩි පියවර අපි ගන්නෙමු. මෙහි සිටින සමහර නිලධාරීන් ද බිය වන්නේ ඔවුන් ‘ටිපර් රථයකින් මරා දමනු ඇතැයි’ ය.
වැලි බලපත්රවලට අදාළ බලතල ඇත්තේ තමන්ට පමණක් යැයි උපකල්පනය කරමින් කිසිදු දෙපාර්තමේන්තුවකට අත්තනෝමතික ලෙස ක්රියා කළ නොහැක. සෑම කෙනෙකුම එකමුතුව ක්රියා කළ යුතුය. නිකුත් කරන ලද බලපත්ර දෙස බැලුවහොත්, ඒවා කිහිප දෙනෙකුගේ නම්වලින් අවහිර කර ඇත. මෙහි බලපත්ර නිකුත් නොකළහොත්, ඔවුන් කොළඹට ගොස් බලපත්ර ලබා ගනී. මේ සියල්ල ඉදිරියේදී දිස්ත්රික් මට්ටමේ රැස්වීමේදී පමණක් තීරණය කර ක්රියාත්මක කරන බව ඔහු පැවසීය.
*ක්ෂේත්ර සමීක්ෂණයේදී හෙළි වූ පරිසර විනාශය*
මෙයින් පසුව, පසුගිය මාර්තු මාසයේදී නිකුත් කරන ලද බලපත්ර 5ක් හරහා වැලි කැණීම් ඝන මීටර් 9,000ක් පමණ සඳහා බලපත්ර ලබා දීම සම්බන්ධයෙන් අප්රේල් 7 වන දින සිදු කරන ලද ක්ෂේත්ර සමීක්ෂණයට අදාළ නිරීක්ෂණ සහ නිර්දේශ සභාවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. මේ සම්බන්ධයෙන් දිගු තර්ක සහ ප්රති-තර්ක තිබුණි.
‘දිත්වා’ ස්වභාවික විපත ගොඩගැසී ඇති වැලි ඉවත් කිරීමේ පදනම මත බලපත්ර නිකුත් කළද, ඒවා භාවිතා කරමින් අක්රමිකතා සිදු කර ඇති බව අනාවරණය වී තිබේ. ක්ෂේත්ර පරීක්ෂාවේදී, විවිධ ස්ථානවල නීති විරෝධී සහ පාලනයකින් තොරව වැලි කැණීම් කටයුතු සිදු කර ඇති බව පැහැදිලිව සොයා ගන්නා ලදී. අවසර ලබා දී නොමැති ප්රදේශවල අවසර පත්ර ප්රමාණයට වඩා වැලි කැණීම් කර ඇති අතර යන්ත්රෝපකරණ භාවිතයෙන් කැණීම් සිදු කර ඇත.
එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස, භූමි ව්යුහයට දැඩි ලෙස බලපා ඇති අතර, ගස් මුල් නිරාවරණය වී කඩා වැටීමේ අවදානමක් පවතී. විශේෂයෙන්, ගං ඉවුරුවලට සිදු වූ හානි හේතුවෙන් නායයෑම් සහ ගංවතුර අවදානම වැඩි වී ඇත. තවද, පාසල් සහ පොදු නේවාසික ප්රදේශ ආසන්නයේ එවැනි ක්රියාකාරකම් සිදු කර ඇති බැවින්, මිනිස් ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් එල්ල වී ඇත. ක්ෂේත්ර පරීක්ෂණ වාර්තා සහ නිකුත් කරන ලද බලපත්ර අතර ප්රධාන විෂමතා ඇති වූ අතර, අඛණ්ඩ අධීක්ෂණ අඩුපාඩු ප්රසිද්ධියේ හෙළිදරව් වී ඇත.
මේවා මත පදනම්ව, නීති විරෝධී ලෙස නිකුත් කරන ලද හෝ අනිසි ලෙස භාවිතා කරන ලද වැලි කැණීම් බලපත්ර වහාම අවලංගු කිරීම, හානියට පත් ඉඩම් ප්රතිසංස්කරණය කිරීම සහ ගං ඉවුර සහ පරිසරය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වහාම පියවර ගැනීම වැනි බරපතල නිර්දේශ කිහිපයක් ඉදිරිපත් කරන ලදී.
*චක්රලේඛ පිටුපස සැඟවී පැන යා නොහැක – නිලධාරියාට අනතුරු ඇඟවීම*
ප්රතිචාර දැක්වූ භූ විද්යා සමීක්ෂණ හා පතල් කාර්යාංශයේ දිස්ත්රික් ඉංජිනේරුවරයා ප්රකාශ කළේ, ඔහු එම දිස්ත්රික්කයේ වැඩ භාර ගැනීමට පෙර ක්ෂේත්ර සමීක්ෂණ කිහිපයක් සිදු කර ඇති බවත්, පෙර ඉංජිනේරුවරයා එම බලපත්ර ලබා දී ඇති බවත්ය.
නියෝජ්ය අමාත්යවරයා මැදිහත් වී, “මෙහි නිලධාරීන් සහ දේශපාලනඥයන් නූගත් දරුවන් ලෙස නොසිතන්න. චක්රලේඛ පිටුපස සැඟවී පැන යාමට හැකි වනු ඇතැයි සිහින නොදකින්න. ඔබේ මුළු හදවතින්ම සත්යය කතා කරන්න; වගකීම් විරහිතව කතා නොකරන්න,” ඔහු දැඩි ලෙස අනතුරු ඇඟවීය.
ගරු ආණ්ඩුකාරතුමා තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය, “මෙම බලපත්ර භාවිතා කරමින් මෙතරම් අක්රමිකතා සිදු කර ඇති බව තහවුරු වූ පසු, ඔබ ඒවා වහාම අවලංගු නොකළේ ඇයි?” අදාළ ඉංජිනේරුවරයා පිළිතුරු දුන්නේ, ‘මම මෙම රැස්වීමේදී තීරණයක් බලාපොරොත්තුවෙන් සිටියෙමි’ යනුවෙනි.
ඊට ප්රතිචාර වශයෙන්, ආණ්ඩුකාරවරයා ඇසුවේ, ‘අවසරය ලබා දෙන විට, ඔබ කිසිදු උපදේශනයකින් තොරව අත්තනෝමතික ලෙස එය ලබා දෙයි; එය අවලංගු කිරීමට පමණක් මෙම කමිටුවේ අවසරය ඔබ අපේක්ෂා කරන්නේ ඇයි?’
අදාළ දිස්ත්රික් ඉංජිනේරුවරයා තම ක්ෂේත්ර පරීක්ෂාව අතරතුර ද සිටි බව පෙන්වා දෙමින්, මන්නාරම දිස්ත්රික්කයේ අතිරේක දිස්ත්රික් ලේකම්වරයා, ‘මෙතරම් අක්රමිකතා දුටුවත් අවසරය අවලංගු නොකිරීමට හේතුව කුමක්ද?’ යනුවෙන් විමසීය. මෙයින් පසුව, ආණ්ඩුකාරවරයා නිවේදනය කළේ මේ සම්බන්ධයෙන් අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට නිල පැමිණිල්ලක් ගොනු කර ගැඹුරු පරීක්ෂණයක් පවත්වන බවයි.
*වැලි සැපයුම නියාමනය කිරීම සඳහා නව තීරණ:*
මෙයින් පසුව, වැලි සැපයුම නියාමනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් වැදගත් තීරණ කිහිපයක් ගන්නා ලදී:
වැලි කැණීම් සඳහා බලපත්ර ලබා දීමට පෙර අදාළ සියලුම දෙපාර්තමේන්තු සම්බන්ධීකරණය කරන ලද ක්ෂේත්ර පරීක්ෂණයක් අනිවාර්ය කර ඇත.
වැලි කැණීම් සහ ගබඩා කිරීමේ බලපත්ර ප්රමුඛතා පදනමක් මත පළාත් පාලන ආයතනවලට ලබා දෙනු ඇත.
GPS දත්ත හරහා සම්පත් ලබා ගැනීමේ හැකියාව තහවුරු කිරීමේ ක්රියාවලියක් හඳුන්වා දෙනු ලැබේ. කැණීම් කරන ලද වැලි සැලසුම්ගත බෙදා හැරීම සඳහා විධිවිධාන සකස් කර ඇති අතර ඒ සඳහා මිල තීරණය කිරීම සඳහා තාක්ෂණික කමිටුවක් පිහිටුවීමට ද තීරණය කර ඇත.
නිශ්චිත සහ පාරිසරික වශයෙන් සංවේදී ප්රදේශවල අධිකරණ අවසරය ඇතිව පමණක් කැණීම් ඇතුළුව දැඩි පාලන පියවර ක්රියාත්මක කරනු ලැබේ.
කිලිනොච්චි දිස්ත්රික්කයේ පොකුණුවලින් වැලි සේදීම සහ විකිණීමේ ක්රියාවලියේදී අනුගමනය කරන ලද ක්රියා පටිපාටියම අනුගමනය කිරීමට තීරණය කරන ලදී.
මන්නාරමේ සිට වැලි ප්රවාහනය කරන වැදගත්ම මාර්ග හඳුනාගෙන ඇති අතර එහි වහාම සීසීටීවී කැමරා සවි කිරීමට තීරණය කරන ලදී.
*දූෂිත පොලිස් නිලධාරීන්ට එරෙහිව අනුකම්පා විරහිත පියවර – නියෝජ්ය පොලිස්පති සහතික විය*
අවසාන වශයෙන් අදහස් දක්වමින් වන්නි කලාපයේ නියෝජ්ය පොලිස්පතිවරයා පැවසුවේ, මම පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුවේ විවිධ තනතුරුවල සේවය කර ඇති බවයි. අතීතයේ දී, අපරාධ ක්රියාකාරකම් සඳහා අත්අඩංගුවට ගත් අය නිදහස් කිරීමට දේශපාලනඥයින් අප වෙත පැමිණියහ. කෙසේ වෙතත්, මම වන්නි කලාපයේ රාජකාරි භාර ගැනීමෙන් පසු, වැලි නියාමනය සම්බන්ධයෙන් ආණ්ඩුකාරවරයා සහ නියෝජ්ය අමාත්යවරයා විසින් පවත්වන ලද රැස්වීම් 4 කට මම සහභාගී වී සිටිමි. මේ දක්වා ඔවුන් මෙම ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් පෙරමුණ ගෙන ඇති විට, අපගේ සම්පූර්ණ සහයෝගය ලබා දීම අපගේ යුතුකමකි.
සමහර පොලිස් නිලධාරීන්, බලපත්ර අත්සන් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියද, එසේ නොකරන අතර ඒ වෙනුවට අල්ලස් ලබා ගනී. එවැනි පුද්ගලයින්ට එරෙහිව දැනට විනය ක්රියාමාර්ග ගනිමින් පවතී. දූෂණයට සම්බන්ධ කිසිදු පොලිස් නිලධාරියෙකු මම කිසි විටෙකත් ආරක්ෂා නොකරමි. මෙම අක්රමිකතා සඳහා මා වගකිව යුතු නොවේ.
ඔහු සමඟ සිටින පොලිස් නිලධාරියාට එරෙහිව කිසියම් පැමිණිල්ලක් කළහොත්, ඔහුගේ තරාතිරම නොසලකා වහාම පියවර ගන්නා බවට ඔහු සහතික විය.
මෙම විශේෂ සාකච්ඡාවට ප්රාදේශීය ලේකම්වරුන්, පළාත් වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තු අධ්යක්ෂ, නගර සභා සභාපති, ප්රාදේශීය සභා සභාපතිවරුන් සහ අදාළ රජයේ දෙපාර්තමේන්තු නිලධාරීන් සහභාගී විය.
